Een witte wijn die niemand op de kaart kan vinden
Vraag tien toeristen aan het Gardameer welke wijn ze deze week hebben gedronken en negen zeggen Bardolino of een witte huiswijn. Dat laatste was waarschijnlijk Lugana — de witte wijn die op vrijwel elke kaart in Sirmione, Desenzano en Peschiera staat, maar buiten Italië nauwelijks bekendheid heeft. Die anonimiteit is jammer, want Lugana is een van de meest karakteristieke witte wijnen van Noord-Italië en past beter bij Gardameer-eten dan welke andere wijn ook.
Het wijngebied ligt direct ten zuiden van het Gardameer, tussen Sirmione, Desenzano en Peschiera, op een strook van slechts 12 bij 5 kilometer. De bodem is bijzonder: een combinatie van witte klei en kalksteen die de unieke smaak — frisheid plus body — verklaart. Vier procent van de wijngaarden ligt aan de westkant in Lombardije, de rest in Veneto.
Deze gids is geactualiseerd voor 2026. Sinds 2024 is het areaal Lugana met 15% gegroeid en zijn er nieuwe biologische bedrijven bijgekomen. De prijzen zijn daardoor licht onder druk gekomen — een gemiddelde fles van een serieus bedrijf kost in 2026 tussen de €8 en €18.
De druif: Turbiana, een rasvariant
Lugana is gemaakt van één druif: Turbiana, ook wel Trebbiano di Lugana genoemd. Lang werd gedacht dat het een variant was van de gewone Trebbiano, maar DNA-onderzoek uit 2010 toonde aan dat Turbiana genetisch dichter bij de Verdicchio uit de Marken ligt. Daarmee is Lugana eigenlijk geen "Trebbiano-wijn" maar een onafhankelijk ras met eigen karakter.
Wat je proeft: gele appel, witte perzik, citrusschil en een lichte amandeltoets aan het einde. De zuren zijn fris zonder scherp te zijn, het mondgevoel heeft meer body dan een Pinot Grigio en is iets soberder dan een Soave. Het alcoholpercentage ligt rond 12,5-13%.
De Lugana DOC kent vijf categorieën:
- Lugana DOC (de basis, jong gedronken): €8-€14 - Lugana Superiore (met minstens 12 maanden rijping): €14-€22 - Lugana Riserva (24 maanden, vaak gedeeltelijk op hout): €20-€35 - Lugana Vendemmia Tardiva (late oogst, zoete versie): €25-€45 - Lugana Spumante (met tweede gisting voor mousserend): €15-€25
Vooral de Lugana Superiore en Riserva verrassen — ze ouderen mooi en winnen aan complexiteit. Een Riserva van vijf jaar oud kan qua diepte aan een Bourgogne tippen, voor een derde van de prijs.
Vier wijnbedrijven om te bezoeken
Bijna alle Lugana-producenten zitten in een kleine driehoek tussen Sirmione, Pozzolengo en Peschiera. Onder hen een paar grote (Ca' dei Frati, Zenato) en tientallen kleinere familiebedrijven. Reserveer altijd vooraf voor een proeverij — spontane bezoekjes lukken zelden.
Ca' dei Frati (Sirmione). Het bekendste bedrijf, opgericht in 1939. Hun I Frati is de standaard waaraan andere Lugana's worden afgemeten. Proeverij van vier wijnen €18, met kelderrondleiding €30. Dagelijks open 10:00-18:00. Via Frati 22, Sirmione.
Zenato (Peschiera del Garda). Klassiek familiebedrijf met zowel Lugana als Valpolicella in portfolio. Proeverij van zes wijnen €25, op afspraak. Via San Benedetto 8, Peschiera del Garda.
Le Morette (Peschiera del Garda). Familie Zenato (andere tak), maakt nadrukkelijk fijnzinnige Lugana's met mineraliteit. Proeverij €20 met blik over de wijngaarden. Località Bertanella, Peschiera del Garda.
Marangona (Pozzolengo). Kleiner, biologisch werkend bedrijf, sterke Lugana Riserva. Proeverij €15 met cantinarondleiding. Via Marangona 14, Pozzolengo.
Voor wie liever een georganiseerde tour doet: Garda Wine Routes en Italy Bike Tours bieden in 2026 fiets- en busproeftours langs vier tot zes bedrijven voor €85-€140 per persoon, inclusief lunch.
Wat je ermee eet (en waarom je hem mee naar huis neemt)
Lugana is bij uitstek de wijn bij Gardameer-gerechten. De vissen uit het meer — coregone (marene), pesce persico (zoetwaterbaars) en luccio (snoek) — vragen om een witte wijn met body maar zonder eikenhout-overlast, en Lugana past daar precies in. Klassieke combinaties:
- Risotto al pesce persico met een jonge Lugana DOC - Tortelli di Valeggio (gevulde pasta uit de zuidelijke meeromgeving) met een Lugana Superiore - Coregone alla griglia (gegrilde marene) met Lugana Riserva - Aperitivo met een glas Lugana Spumante en olijven uit de heuvels van Lazise of Bardolino
Lugana past ook bij Aziatische keuken met wat zoetheid — Thaise viscurry, gefermenteerde groenten, sushi. De Riserva is met zijn licht-romige mondgevoel een goede tegenhanger van milde kaas.
In Nederland kopen? Lugana is bij betere wijnhandelaars beschikbaar voor €11-€20 per fles, en sinds 2024 zit een handvol importeurs ook bij online shops. Voor de Riserva moet je vaak naar gespecialiseerde Italiaanse winkels. Wil je tijdens je Gardameer-bezoek een mooie fles meenemen voor de thuissmaak, kies dan een Lugana Superiore of een kleine biologische producent — die vind je in Nederland nauwelijks terug, dus dat smaakt het verschil. Voor een complete kennismaking met de Gardameer-wijnen combineer je deze witte met een rode Bardolino.